Monday, July 27, 2026

ME YA SA SAI ƊAN'UWA YA MUTU SANNAN YAKE ZAMA MAI DARAJA A IDON MU?

Wallahi, muna rayuwa ne a wani zamani da ake yawan nuna wa mamaci ƙauna fiye da mai rai. Wannan gaskiya ce mai ɗaci wacce bama son faɗa sabida kusan dukanmu muna aikata wannan ɗabi'ar sau da yawa.

Mamaci na raye, ya nemi ka ba shi ₦2,000 domin magani ko abinci, sai ka ce, "Wallahi babu kuɗi, rayuwa ta yi tsada." Amma ranar da ya rasu, cikin ƙanƙanin lokaci za ka iya kashe ₦50,000 ko fiye wajen sayen likkafani, shirya abincin ta'aziyya da sauran hidimomi. Ka tambayi kanka: me ya sa ba ka taimaka masa lokacin da yake cikin buƙata ba, sai bayan ya daina buƙatar komai inba addu'a ba.

Haka nan, ya na ƙiran ka a waya amma ba ka ɗauka. Wataƙila ka ce, "Zan kira shi anjima," amma anjimar ba ta taɓa zuwa ba. Sai dai ranar da aka sanar da rasuwarsa, za ka kashe kuɗi wajen sayen data domin cika WhatsApp Status, Facebook groups da Instagram da hotunansa, kana rubuta kalaman alhini. Amma gaskiyar magana ita ce, mamaci ba ya kallon WhatsApp Status, Facebook, Instagram da sauransu. Lokacin da yake buƙatar taimakonka da jin muryarka, ka ƙi kuma ka yi shiru.

Ya na raye ba ka taɓa gaya masa cewa kana alfahari da shi ko kana ƙaunarsa ba. Amma a ranar jana'izarsa, ka na yabonsa kana cewa wane mutumin kirki ne, ya na da kaza-da-kaza na kyawawan halayesa. To me zai hana ka riƙa taimaka masa duk lokacin da yake da buƙatar taimakonka da faɗin waɗannan kalmomi tun ya na raye domin ya ji daɗin su?

Mu daina abin da za a kira "Soyayyar Kabari." Idan kana son mutum, ka bari aikinka ya gaya masa yanzu. Idan kana da abin da zai taimaka masa, ka ba shi yanzu tun yana numfashi. Wallahi, buhu guda ɗaya na shinkafa da za ka ba shi yau ya ci ya ƙoshi ya fi shanu biyar da za a yanka ranar mutuwarsa.

Kada ka jira sai hotonsa ya zama na RIP a WhatsApp, Facebook, Instagram, Telegram, Tiktok sannan ka gane darajarsa. Kyautatawa ita ce mafi dacewa da amfani idan an yi ta ga mai rai, domin shi ne zai amfana da ita tun kafin ya rasu.

Ya Allah, Ka yafe mana kura-kuranmu, Ka ba mu ikon kyautata wa iyaye, 'yan'uwa, abokai da maƙwabta tun suna raye. Kada Ka sa mu fifita darajarsu bayan sun rasu fiye da su na raye. Amin Ya Rabbal 'Alamin.

✍️ Historian Hadejia 
Monday: July 27, 2026.

Tuesday, July 21, 2026

IDAN KAGA ABU 5 TATTARE DA MACE KO KA AURETA BA ZAKU ZAUNA LAFIYA BA

Aure ginshiƙi ne na rayuwa, kuma yana daga cikin manyan al'amuran da ke buƙatar zurfin tunani da bincike kafin a yanke hukuncin ɗaura shi. Kyawun fuska, dukiya ko suna kaɗai ba su wadatar wajen tabbatar da zaman lafiya a auren ba. Akwai wasu halaye da idan mutum ya lura da su tun kafin aure, yana da kyau ya yi taka-tsantsan domin su kan zama sanadin yawan rikice-rikice da rushewar iyali.

Ga wasu abubuwa guda biyar da ya kamata a kula da su:

1. Rashin girmama iyaye da manya: Matar da ba ta girmama iyayenta, 'yan uwanta ko manya gaba ɗaya, akwai yiwuwar hakan ya shafi yadda za ta mu'amalanci mijinta da danginsa. Girmamawa alama ce ta tarbiyya mai kyau.

2. Fushi mai tsanani da rashin haƙuri: Idan mace tana saurin fushi, ba ta iya sarrafa zuciyarta, kuma ƙaramin abu yana haddasa rigima, hakan na iya janyo rashin kwanciyar hankali a gidan aure. Haƙuri ya na daga cikin ginshiƙan zaman lafiya.

3. Rashin gaskiya da yawan ƙarya: Aminci shi ne tubalin kowace kyakkyawar alaƙa. Idan mutum ya saba da ƙarya ko ya ɓoye gaskiya akai-akai, hakan kan lalata yarda tsakanin ma'aurata.

4. Rashin kula da addini da kyawawan ɗabi'u: Addini yana koyar da adalci, haƙuri, biyayya ga abin da yake daidai da kuma tausayi. Idan mutum bai damu da kyawawan ɗabi'u ba, hakan kan iya kawo matsaloli a rayuwar aure.

5. Rashin iya tattaunawa da warware matsala cikin hikima: Idan duk wata matsala sai ihu, zagi ko ƙin sauraron juna, zaman aure kan zama mai wahala. Kyakkyawar tattaunawa da neman mafita cikin natsuwa su na taimakawa wajen gina gida mai ɗorewa.

Da ga ƙarshe, ya kamata ku sani mutane suna iya gyara halayensu da neman ingantuwar rayuwa. Haka kuma, irin waɗannan halaye ba mata kaɗai suka shafa ba; maza ma suna iya kasancewa da su. Saboda haka, abin da ya fi muhimmanci shi ne a zaɓi abokin rayuwa mai addini nagari, kyawawan ɗabi'u, gaskiya da mutunta juna domin samun zaman lafiya da albarka a aure.

✍️ Uncle Yunus 
Tuesday: July 21, 2026.

Wednesday, July 15, 2026

RASHIN SANIN ASALIN DABI'AR MACE TAMKAR HUKUNCIN KISA NE GA NAMIJI


Rayuwar aure da zamantakewa ba ta ta'allaka ne da soyayya kaɗai ba, tana buƙatar fahimta, haƙuri da sanin dabi'un juna. Namijin da bai yi ƙoƙarin fahimtar yadda mace take tunani, yadda take bayyana damuwa, da irin buƙatunta na zuciya ba, sau da yawa yakan faɗa cikin rikice-rikicen da ba zai iya kauce musu ba. Haka kuma, mace da ba ta fahimci halayen namiji ba, itama za ta iya fuskantar irin wannan ƙalubalen.

Kalmar cewa "Rashin sanin asalin dabi'ar mace tamkar hukuncin kisa ne ga namiji" magana ce ta hikima, ba wai ana nufin hukuncin kisa na zahiri ba. Ma'anarta ita ce, jahilci game da yadda mace take zai iya jawo rugujewar soyayya, rashin zaman lafiya, yawan saɓani, da ma rushewar gidan. Idan namiji ya raina motsin zuciyar matarsa, ba ya saurarenta, ko ya kasa nuna kulawa da mutuntawa, hakan na iya haifar da babban gibi a tsakaninsu.

Hakazalika, bai kamata a ɗauki wannan magana a matsayin hukunci kan dukkan mata ba. Mata sun bambanta da juna kamar yadda maza su ma sun bambanta. Dabi'a, tarbiyya, addini, ilimi da yanayin rayuwa suna taka muhimmiyar rawa wajen gina halayen mutum. Don haka, abin da ya fi muhimmanci shi ne a koyi fahimtar mutum ɗaya bisa halayensa, ba tare da yin hukunci ga kowa ba.

Musulunci ya koyar da ma'aurata su zauna cikin alheri, su yi haƙuri da juna, su yi shawara, su kuma girmama haƙƙoƙin juna. Manzon Allah ﷺ ya kasance mafi kyawun abin koyi wajen mu'amala da iyalansa, ya na nuna tausayi, adalci da fahimta. Wannan yana nuna cewa ginshiƙin zaman lafiya a gida shi ne kyakkyawar mu'amala da sanin yadda za a tafiyar da bambance-bambancen halitta cikin hikima.

DARUSSAN DA KE CIKI:

- Fahimtar ɗabi'un juna tana ƙarfafa zaman lafiya a gida.
- Haƙuri da yafar juna su ne ginshiƙan aure mai ɗorewa.
- Ka da a yi hukunci kan dukkan mata ko maza don wani ko wata sun aikata laifi.
- Girmamawa, tausayi da sauraro su na magance yawancin matsalolin iyali.
- Ilimi da tarbiyya su na taimakawa wajen gina ingantacciyar rayuwar aure fiye da son zuciya ko zato.

A ƙarshe, nasarar rayuwar aure ba ta ta'allaka ne da sanin halayen mace ko namiji kaɗai ba, sai an haɗa da tsoron Allah, amana, mutunta juna, da ƙoƙarin fahimtar bambance-bambancen da Allah Ya halitta tsakanin ma'aurata. Duk wanda ya gina aurensa a kan waɗannan ginshiƙai, ya na da kyakkyawan fata na samun zaman lafiya da farin ciki.

✍️ Uncle Yunus 
Wednesday, July 15, 2026.

Tuesday, July 7, 2026

MACE TA GARI KUDI BA YA SAYENTA: DARAJA, MUTUNCI, TARBIYYA DA TSORAN ALLAH SU NE TARAKUNAN KAMATA


A rayuwar aure da zamantakewa, akwai wata muhimmiyar gaskiya da ya kamata kowane mutum ya fahimta: ba kyaw ko tarin dukiya ne ke tabbatar da samun mace ta gari ba. Mace mai tsaftar zuciya da kyakkyawar tarbiyya tana neman abin da ya fi ƙarfin dukiya; tana neman namiji mai mutunci, girmamawa, tausayi da tsoron Allah.

Namijin da yake ganin cewa kuɗi ko matsayi za su iya tilasta soyayya ya kamata ya sake tunani. Domin dukiya na iya kawo kusanci na ɗan lokaci, amma ba za ta iya sayen ƙauna ta gaskiya ko girmamawar zuciya ba. Ana iya mallakar abubuwa da kuɗi, amma zuciyar mutum ta na samun nasara ne ta hanyar kyawawan halaye.

Mace ta gari tana daraja namijin da yake da halin kirki, wanda yake kiyaye mutuncinsa, yake girmama ta, kuma yake nuna mata kulawa cikin gaskiya. Ita ba ta kallon abin da yake hannunsa kawai ba, tana kallon irin mutumin da yake a zuciyarsa da kuma yadda yake mu'amala da ita da sauran mutane.

Idan namiji ya rasa tarbiyya, gaskiya da tsoron Allah, ko da kuwa yana da dukiya mai yawa, zai iya samun damar kusantar mace amma ba zai iya samun cikakkiyar amincewa da ƙaunar zuciyarta ba. Domin darajar mutum ba ta ta'allaka ne da abin da yake da shi ba, ta na cikin abin da yake kasancewa.

Saboda haka, duk wanda yake fatan samun abokin zama nagari ya fara gina kansa da kyawawan ɗabi'u, domin kyakkyawan hali shi ne babban jari a rayuwar aure. Allah Ya azurta mu da abokan zama nagari masu ƙauna, fahimta da taimakon juna. Amin. 🀲

✍️ Tuesday: July 7, 2026


Monday, July 6, 2026

YADDA MUTUM ZAI GANE ANA BIBIYARSA A YANAR GIZO-GIZO (INTERNET)


A duniyar da fasahar sadarwa ke ci gaba da haɓaka, yana da matuƙar muhimmanci kowane mutum ya san yadda zai kare kansa daga masu bibiya da kuma leƙen asiri a intanet. Bibiyar mutum a yanar gizo na iya faruwa ta hanyoyi da dama, kuma sanin alamomin na iya taimaka maka wajen kare sirrinka da kuma bayanan ka.

GA ALAMOMIN DA KE NUNA ANA BIBIYAR KA:

1. Wayarka ko Kwamfutarka na yin zafi ba tare da dalili ba: Idan na'urarka tana yin zafi fiye da al'ada ko da ba ka yi amfani da ita sosai ba, hakan na iya nuna cewa akwai wata manhaja ko wani tsari da ke aiki a bayanta, wanda ke cin ƙarfin na'urarka kuma yana iya tattara bayanai.

2. Yawan Ƙarewar Baturi: Kamar yadda wayar ke yin zafi, haka kuma baturin na iya ƙarewa da sauri idan akwai wata manhaja da ke aiki a ɓoye ta na tattara bayanai ko kuma ta na aikawa da su zuwa wani wuri.

3. Ƙaruwar Amfani da Data (Data Usage): Idan ka lura cewa ana cinye maka data (data) da sauri fiye da yadda ka saba, ko da ba ka yi amfani da internet da yawa ba, hakan na iya zama alamar cewa ana aikawa da bayananka ta intanet zuwa ga wani ko wata gukuma.

4. Wayarka ko Kwamfutarka na Wasa-wasa ko Samun Saƙonni Ba Tare Da Kai Ka Buɗe ta ba: Idan ka ga allon wayarka ya kunnu ba zato ba tsammani, ko kuma ka ji ƙararrawar saƙonni alhali babu wata sanarwa da ta shigo, hakan na iya nuna cewa wani yana sarrafa na'urarka daga nesa.

5. Alamomin da Ba a Sani ba a Wayarka: Wannan na iya haɗawa da ganin sabbin aikace-aikace (apps) da ba ka sani ba a wayarka, ko kuma ganin an canza saitunan da ba ka taɓa canzawa ba, kamar kunna wurin da kake (location services) ba tare da saninka ba.

6. Sauraren Abubuwan Ban Mamaki a Lokacin Ƙira: Idan ka na jin kamar ana yin 'clinking' ko 'tapping' a lokacin da kake waya, ko kuma ka sami saƙonni masu ɗauke da haruffa ko lambobi da ba ka gane ba, hakan na iya zama alamar cewa ana saurare ko kuma ana leƙen asiri ta wayarka.

7. Wuraren da Aka Haɗa Akawun Dinka: Bincika wuraren da aka shigar da akawun Google ko Apple dinka. Idan ka ga wata na'ura da ba ka sani ba ko kuma ba ka taɓa amfani da ita ba, ka cire ta nan take. Haka kuma, duba saitunan 'Location Sharing' domin ganin ko akwai wanda kake bai wa damar sanin inda kake.

GA WASU HANYOYIN KARE KAI DA GA BIBIYAR KA TA YANAR GIZO-GIZO (INTERNET):

1. Sarrafa Saitunan Tsaro: Bincika saitunan tsaro na na'urarka da kuma na dukkan asusunka na kan layi (online accounts).

2. Sauya kalmar sirri (password) akai-akai da kuma amfani da hanyoyin tsaro na matakai biyu (two-factor authentication) na da matuƙar amfani.

3. Duba Aikace-aikace (Apps): Ka duba duk wata manhaja da ke a wayarka, ka cire duk wata da ba ka buƙata ko kuma ba ka san ta ba. Ka kuma kula da izinin da ka ba wa manhajojin, musamman izinin amfani da 'location', 'microphone', da 'camera'.

4. Amfani da VPN: Yin amfani da Virtual Private Network (VPN) na iya taimakawa wajen ɓoye adireshin IP dinka da kuma kare zirga-zirgar bayananka daga masu leƙen asiri.

5. Goge Bayanai (Factory Reset): A matsayin mafita ta ƙarshe, idan ka tabbatar da cewa ana bibiyarka kuma kana so ka kawar da duk wani abu da ke tattare da hakan, zaka iya goge duk bayanan da ke kan na'urarka ta hanyar komawa zuwa saitunan farko (factory reset).

A ƙarshe, kasancewar ka mai lura da kuma sanin alamomin bibiya a yanar gizo na iya taimaka maka wajen kare sirrinka da kuma tsare lafiyar bayanan ka a cikin wannan duniyar dijital. Allah ya bamu tsaro a duk inda muke. Amin. 

✍️ Uncle Yunus 
Monday: July 6, 2026.
Monday, July 6, 2026.

Sunday, July 5, 2026

TAURIN BASHI DA ILLAR DA YAKE HAIFARWA GA KASUWANCI DA MA'AIKATA


Taurin bashi na nufin halin da mutum, kamfani ko ƙungiya ke nunawa na ƙin biyan bashin da ake binsa a lokacin da aka cimma yarjejeniya ko kuma jinkirta biyan bashi ba tare da wani ingantaccen dalili ba. A wasu lokuta, mai bashi ya na da ikon biyan abin da ake binsa, amma sai ya ƙi ko ya ci gaba da ba da uzuri iri-iri. Wannan hali ya na raunana amana tsakanin masu hulɗar kasuwanci, tare da jefa ɓangarori da dama cikin matsalolin kuɗi.

Kasuwanci ya na bunƙasa ne bisa ginshiƙan gaskiya, riƙon amana da cika alkawari. Idan taurin bashi ya zama ruwan dare, yana haifar da tsaiko ga harkokin kasuwanci. 'Yan kasuwa da dama sukan kasa sake sayen kaya da ga masana'antu ko dillalai saboda kuɗinsu na hannun masu bashi. Hakan kan janyo ƙarancin jari, raguwar ciniki da kuma durƙushewar wasu kasuwanci.

Daya daga cikin manyan illolin taurin bashi shi ne lalacewar kuɗaɗen gudanar da kasuwanci. Idan kuɗin da ake sa ran za a karɓa sun makale a hannun masu bashi, mai kasuwa zai fuskanci matsalar biyan kuɗin haya, haraji, sufuri, wutar lantarki da sauran kuɗaɗen gudanarwa. Wannan na iya tilasta masa rufe shagonsa ko rage ayyukan kasuwancinsa.

Haka kuma, taurin bashi yana shafar ma'aikata kai tsaye. Idan kasuwanci ya shiga matsin kuɗi saboda rashin karɓo bashinsa, ɗankasuwa kan kasa biyan albashi a kan lokaci wa ma'aikatansa. A wasu lokuta kuma, ana rage albashi, ana dakatar da ɗaukar sabbin ma'aikata, ko ma a sallami wasu domin rage kashe kuɗi. Wannan ya na ƙara yawan marasa aikin yi tare da jefa iyalai cikin ƙuncin rayuwa.

Bugu da ƙari, taurin bashi ya na rage yawan zuba jari. Masu zuba jari da cibiyoyin kuɗi kan yi shakkar saka hannun jari a wuraren da ake fama da rashin biyan bashi, saboda tsoron asarar kuɗinsu. Wannan na rage ci gaban tattalin arziki tare da hana bunƙasar sababbin sana'o'i da masana'antu.

Har ila yau, wannan hali ya na haifar da rashin yarda tsakanin mutane. Dankasuwa da ya sha asarar bashi kan daina yarda da sababbin kwastomomi ko kuma ya daina sayar da kaya a bashi. Hakan yana takaita damar kasuwanci da kuma rage sauƙin gudanar da mu'amala a cikin al'umma.

A mahangar addinin Musulunci, biyan bashi wani muhimmin hakki ne. Musulunci ya ƙarfafa mutane su cika alkawari kuma su biya bashin da ke kansu idan lokacin biya ya yi. Wanda yake da ikon biya amma ya ƙi, ya aikata abin da addini ya yi hani a kansa, domin hakan zalunci ne ga mai bin bashi.

HANYOYIN MAGANCE TAURIN BASHI

- A rubuta yarjejeniyar bashi a sarari tare da kaiyade lokacin biya.

- A binciki amincin wanda za a ba bashi kafin a yi mu'amalar da shi.

- A riƙa tunasar da masu bashi cikin ladabi kafin lokacin biya ya ƙare.

- A yi amfani da hanyoyin sulhu da doka idan an gaza cimma matsaya.

- A ƙarfafa tarbiyyar gaskiya, riƙon amana da tsoron Allah a cikin al'umma.

- Yankasuwa su guji bayar da bashi ba tare da wani tsari ko tabbaci ba.

Taurin bashi wata babbar matsala ce da ke raunana kasuwanci, ta na jefa ma'aikata cikin ƙalubale, tana rage zuba jari, tare da kawo cikas ga bunƙasar tattalin arzikin al'umma. Don haka, ya zama wajibi ga kowane mutum ya ɗauki biyan bashi a matsayin nauyi da amanar da ya rataya a wuyansa. Idan aka rungumi gaskiya da cika alkawari, za a samu ingantaccen kasuwanci, bunƙasar tattalin arziki da zaman lafiya a tsakanin al'umma.

✍️ Uncle Yunus 

Monday: July 6, 2026.

Wednesday, July 1, 2026

GWAMNATIN TARAYYA TA SOKE TSARIN JSS DA SSS, TA GABATAR DA SABON TSARIN ILIMI NA SHEKARU GOMA SHA BIYU (12 YEARS)

Gwamnatin Tarayyar Najeriya ta sanar da soke tsarin Junior Secondary School (JSS) da Senior Secondary School (SSS), tare da gabatar da sabon tsarin ilimi na tilas na tsawon shekaru 12 ba tare da katsewa ba.

Ministan Ilimi, Dr. Maruf Tunji Alausa, ne ya bayyana hakan a ranar Talata yayin ƙaddamar da Kwamitin Kula da Aiwatarwa da Saka Ido na Hukumar Ilimin Bai Ɗaya ta Ƙasa (UBEC) a Abuja.

A cewarsa, manufar wannan garambawul ita ce ƙara wa yara damar samun ilimi, rage yawan yaran da ba sa zuwa makaranta, da tabbatar da cewa kowane yaro ɗan Najeriya ya samu ingantaccen ilimi na tsawon shekaru 12 kafin ya ci gaba zuwa jami'a ko cibiyoyin koyon sana'o'i.

Ministan ya ce sabon tsarin zai kawar da shingen da ake fuskanta tsakanin matakan JSS da SSS, wanda ya kasance ɗaya daga cikin dalilan da ke haddasa barin makaranta da wuri ga wasu ɗalibai. Ya ce hakan zai samar da ci gaba mai ɗorewa a harkar koyo, ƙarfafa ilimin tushe da koyon sana'o'i, tare da ƙara yawan ɗaliban da ke kammala karatunsu.

A ƙarƙashin tsohon tsarin 6-3-3-4, wanda aka fara amfani da shi a shekarar 1982, ana ware karatun sakandare zuwa matakai biyu: shekaru uku na JSS da kuma shekaru uku na SSS. Sai dai a sabon tsarin, an haɗe waɗannan matakai biyu zuwa tsarin ilimi guda na shekaru 12 ba tare da katsewa ba.

Gwamnatin Tarayya ta ce aiwatar da wannan sabon tsari zai haɗa da sake fasalin manhajar karatu, ƙarin horas da malamai, gyaran tsarin gudanar da makarantu da kuma haɗin gwiwa da gwamnatocin jihohi da sauran masu ruwa da tsaki. Ana sa ran wannan sauyi zai inganta ingancin ilimi, daidaita tsarin koyarwa da ƙa'idojin ilimi na duniya, tare da buɗe ƙarin damarmaki ga miliyoyin yara a faɗin Najeriya.

RA'AYUNKU: Ya ku mahaifa, malamai, da duk ɗan Najeriya! Menene ra'ayinku game da wannan sabon tsarin? 

✍️ Uncle Yunus 
Thursday: July 2, 2026

SABON TSARIN WHATSAPP: YADDA ZA KA YI AMFANI DA USERNAME MAIMAKON LAMBAR WAYA


WhatsApp ya fara ƙaddamar da sabon tsarin Username, wanda zai ba masu amfani da shi damar yin hulɗa da junansu ta hanyar amfani da suna (username) maimakon bayar da lambar wayarsu kai tsaye. Wannan sabuwar fasahar zata ƙara kare sirri tare da sauƙaƙa hanyar sadarwa tsakanin masu amfani.

Domin amfani da wannan tsarin, da farko ka tabbatar ka sabunta (Update) manhajar WhatsApp ɗinka ta hanyar Google Play Store ko Apple App Store. Bayan haka, shiga Settings → Account → Username.

A wajen Username, rubuta sunan da kake so a matsayin username ɗinka. Idan wani ya riga ya mallaki shi, za a buƙaci ka canza shi ko ka ƙara wasu lambobi ko haruffa domin ya zama na musamman. Bayan ka kammala, danna Save domin adana username ɗinka.

Da zarar an adana username ɗinka, za ka iya raba shi ga mutane domin su same ka cikin sauƙi ba tare da ka ba su lambar wayarka ba, abin da zai taimaka wajen ƙara kare sirrinka yayin amfani da WhatsApp. Ku daure ku yi tun kafin wani ko wata su riga ka ɗaukar irin username ɗin da kake son yin amfani da shi. 

✍️ Uncle Yunus 
Wednesday: July 1, 2026.

MUHIMMANCIN SHAN RUWA DA SAFE BAYAN TASHI DAGA BARCI

Shan ruwa bayan tashi daga barci na daga cikin kyawawan ɗabiu da ke taimakawa lafiyar jiki. Bayan mutum ya kwashe sa'o'i yana barci ba tare da ya sha ruwa ba, jiki kan rasa wani ɓangare na ruwan da yake buƙata. Shan ruwa da safe yana taimakawa wajen mayar da wannan ruwa cikin jiki.

Haka kuma, shan ruwa da safe na taimakawa wajen inganta narkewar abinci, sauƙaƙa fitar da bayan gida, da kuma taimakawa ƙoda wajen tace datti daga jiki. Ya na kuma taimakawa fata ta kasance cikin ƙoshin lafiya da kuma rage jin gajiya ko kasala da wasu ke ji bayan sun tashi daga barci.

Abu mafi muhimmanci shi ne mutum ya tabbatar yana shan isasshen ruwa a tsawon yini gwargwadon buƙatar jikinsa. Ka da ya manta da shan ruwan da safe yayin tashi daga barci a kullum Allah SWT ya tashe mu.

Domin samun ingantacciyar lafiya, ya na da kyau a fara da a cup of glass of water, sannan a ci gaba da shan ruwa akai-akai tare da cin abinci mai gina jiki da gudanar da rayuwa mai lafiya. Allah SWT ya ƙara mana lafiya ta amfanar da mu duniy da lahira. Allahumma amin. 

✍️ Uncle Yunus 
Wednesday: July 1, 2026

Thursday, June 25, 2026

ADVICE TO SECONDARY SCHOOL LEAVERS BEFORE PROCEEDING TO THE UNIVERSITY


As I write these important educational reflections, I fully understand that completing secondary school is not the end of the journey; rather, it marks the beginning of another significant chapter in life. Some of you may be celebrating your excellent examination results, but I urge you to remember that these achievements are only the foundation for greater success ahead. Do not allow those who dismiss higher education as "a waste of time" to discourage you. Education remains one of the strongest pillars upon which a successful future is built.

Before enrolling in any university, I encourage you to adopt habits that will positively shape your future. Develop a strong reading culture, maintain good relationships with your parents and teachers, and make wise decisions that will improve both your academic performance and your health. For example, cultivating the habit of reading beyond classroom materials will make university studies much easier, as higher education demands discipline, independent learning, and effective time management.

Although gaining admission into a university is a major educational milestone, it also opens the door to an entirely new world. At this stage, you become primarily responsible for your own learning. Lecturers will not constantly supervise or monitor you as your secondary school teachers did. It therefore becomes your responsibility to understand the value of every lecture, assignment, and academic discussion. Your success at the university will largely depend on your determination and commitment.

University life offers a greater degree of freedom than secondary school. Many restrictions you experienced in secondary school—such as strict teacher supervision—will no longer exist. Nobody will force you to attend lectures or remind you to study. While this freedom may appear exciting, it also demands maturity, self-discipline, and personal responsibility for your academic and personal development.

To succeed in this new environment, you must carefully choose your friends. Surround yourself with disciplined, hardworking, and morally upright individuals. Respect your lecturers and seek guidance whenever necessary. Build healthy friendships with classmates who encourage your academic progress rather than distract you from your goals.

Beyond choosing good friends, cultivate effective study habits. This will help you understand your lectures thoroughly, perform well in examinations, and earn excellent grades. Every day, dedicate time to reviewing what you learned in class and preparing for future lessons. These consistent habits will make your university experience more productive and rewarding.

University life is not solely about attending classes. It also provides valuable opportunities to discover your talents, develop your abilities, expand your knowledge, and build meaningful relationships. However, you must avoid harmful habits and negative influences. This is why discipline and patience are essential qualities for every student.

As you begin this new phase of life, always remember that your health is extremely important. Parents, guardians, and society have placed their hopes in your future. Never assume that because you are young, your health can be neglected. Every healthy lifestyle choice you make today will determine the quality of your life tomorrow.

Therefore, always prioritize your physical and mental well-being. Eat nutritious meals, engage in regular exercise, and avoid behaviours that could endanger your health now or in the future. By doing so, you will build a strong foundation for academic excellence and long-term success.

In conclusion, I encourage every secondary school graduate to understand that this stage is not merely about obtaining another certificate; it is about preparing for a meaningful and impactful future. Make good use of every opportunity, remain focused on your goals, and always strive for excellence. If you do so, you will not only succeed academically but also become a responsible citizen who contributes positively to society and leaves a lasting legacy.

✍️ Uncle Yunus
Friday, June 26, 2026

UNCLE DANBABA: A DEDICATED EDUCATOR, MENTOR AND NATION BUILDERUncle Danbaba


Uncle Danbaba is a seasoned professional instructor whose life has been devoted to the noble task of educating and inspiring others. For many years, he has passionately imparted knowledge to learners of different ages and backgrounds, helping them develop intellectually, morally, and socially. His commitment to excellence in education has earned him respect and admiration from students, colleagues, and members of the wider community.

Beyond classroom instruction, Uncle Danbaba has played a significant role in moulding character, shaping positive behaviours, and nurturing responsible citizens. Through his wisdom, patience, and exemplary conduct, he has guided countless young and old individuals toward making sound decisions and embracing values that promote personal growth and societal progress. His mentorship has positively influenced many lives, leaving a lasting legacy of integrity, discipline, and self-confidence.

A firm believer in innovation and continuous improvement, Uncle Danbaba has consistently embraced modern teaching and learning approaches to enhance educational outcomes. His ability to combine knowledge, guidance, counselling, and practical life lessons has empowered many people to achieve academic success and fulfil their aspirations. As an educator, mentor, and role model, he remains a beacon of inspiration whose contributions continue to transform lives and build a brighter future for generations to come.
My
✍️ Uncle Yunus 
Thursday: June 25, 2026

UNCLE DANBABA: A DEDICATED EDUCATOR, MENTOR AND NATION BUILDER

Uncle Danbaba is a seasoned professional instructor whose life has been devoted to the noble task of educating and inspiring others. For many years, he has passionately imparted knowledge to learners of different ages and backgrounds, helping them develop intellectually, morally, and socially. His commitment to excellence in education has earned him respect and admiration from students, colleagues, and members of the wider community.

Beyond classroom instruction, Uncle Danbaba has played a significant role in moulding character, shaping positive behaviours, and nurturing responsible citizens. Through his wisdom, patience, and exemplary conduct, he has guided countless young and old individuals toward making sound decisions and embracing values that promote personal growth and societal progress. His mentorship has positively influenced many lives, leaving a lasting legacy of integrity, discipline, and self-confidence.

A firm believer in innovation and continuous improvement, Uncle Danbaba has consistently embraced modern teaching and learning approaches to enhance educational outcomes. His ability to combine knowledge, guidance, counselling, and practical life lessons has empowered many people to achieve academic success and fulfil their aspirations. As an educator, mentor, and role model, he remains a beacon of inspiration whose contributions continue to transform lives and build a brighter future for generations to come.

✍️ Uncle Yunus 
Thursday: June 25, 2026

Wednesday, June 24, 2026

ABUBUWAN DA ZA SU KYAUTATA RAYUWAR MUSULMI

A rayuwa, akwai mutane da yawa da bai kamata mu raina su ba ko kaɗan don kawai basu kaimu ba ko sun kasa ta wasu bangarori. Maraya, miskini, mace, marar lafiya da talaka duk suna da daraja a wurin Allah. Idan watarana su na cikin wani hali, wata rana kuma Allah SWT na iya ɗaukaka su fiye da yadda ake zato.

Haka nan, ka da mutum ya raina iyayensa, ‘yan’uwansa ko matarsa, ko kuma wasu mutane da alokacin shi ba kowa bane sun taimake shi. Su ne mafi kusancin mutane gare shi, kuma kyakkyawar mu’amala da su ta na kawo albarka, soyayya da kwanciyar hankali a rayuwa da samun natsuwar zuciya matuƙa.

Babu shakka, Musulmi ya kamata ya nisanci hassada, fushi, girman kai da rudu da ƙasaita. Waɗannan ɗabi’u su na haifar da saɓani, ƙiyayya da zubewar mutuncin mutum a duniya da lahira.

Har ila yau, ka da a yi wasa da dangantaka da Allah, addini, son Manzon Allah ﷺ da kuma aikibda dukkan abinda ya umarta. Waɗannan su ne ginshiƙan rayuwa maibcike da albarka da nasara.

A ƙarshe, ka da a yi wasa da sallah, karatun Alƙur’ani, zikiri da zumunci. Dorewa a kansu ya na ƙara kusanci ga Allah, ya na kawo natsuwa ga zuciya, kuma ya na gina kyakkyawar al’umma mai haɗin kai da zaman lafiya. Allah SWT ya wuce mana gaba a duk inda muka kasance, Allahumma amin 🀲.

✍️ Uncle Yunus
Laraba: June 25, 2026

Tuesday, June 23, 2026

MATSAYAR AZUMIN TASU'A DA ASHURA A MUSULUNCI

Azumin Tasu'a (rana ta 9 ga Muharram) da Ashura (rana ta 10 ga  Muharram) suna daga cikin manyan sunnonin da Manzon Allah ï·º ya koyar. Lokacin da ya isa Madina, ya tarar Yahudawa su na azumin ranar Ashura (10) saboda ranarce da Allah Ya ceci Annabi Musa (AS) da mutanensa daga Fir'auna. Sai Manzon Allah ï·º ya ce: "Mu ne mafi cancanta ga Musa fiye da ku," sannan ya yi azumin ranar kuma ya umurci Musulmi da su yi.

Dangane da azumin Tasu'a (9) kuwa, Manzon Allah ﷺ ya baiyana cewa: "Idan na rayu zuwa shekara mai zuwa, zan yi azumin ranar tara." Malamai su ka ce hakan yana nuna falalar haɗa ranar tara da ta goma wajen azumi domin bambanta Musulmi da Yahudawa. Saboda haka, mafi falala shi ne a yi azumin Tasu'a da Ashura tare.

Babbar falalar azumin Ashura ita ce abin da Manzon Allah ﷺ ya faɗa cewa yana zama kaffarar ƙananan zunuban shekara guda da ta gabata, da yardar Allah. Wannan falala ce mai girma da ya kamata Musulmai su yi ƙoƙarin samu ta hanyar raya wannan sunnah mai albarka.

A bisa lissafin watan Muharram na wannan shekara 1448 A.H, gobe Laraba ita ce 9 ga Muharram (Tasu'a), yayin da jibi Alhamis ce 10 ga Muharram (Ashura). Don haka, wanda yake son samun falalar Tasu'a zai yi niyyar azumi tun daga daren yau Talata, ya wayi gari da azumin ranar Laraba 9 ga Muharram. Haka kuma, zai sake yin niyyar azumin Ashura a daren Laraba, ya wayi gari da shi ranar Alhamis 10 ga Muharram.

Saboda haka, Musulmai su yi amfani da wannan dama mai albarka ta azumin ranar Laraba (Tasu'a) da Alhamis (Ashura) domin neman gafarar Allah, ƙarin lada da kuma koyi da Sunnah ta Manzon Allah ï·º. Allah Ya karɓi ibadunmu, Ya gafarta mana zunubanmu, Ya sa mu kasance cikin bayinsa na ƙwarai. Amin Ya Rabbal Alamin. 🀲🏻

✍️ Uncle Yunus
Talata: 8th Muharram, 1448 A.H - June 23, 2026.

Saturday, June 20, 2026

FA'IDODI GUDA GOMA NA TUFA (APPLE) GA LAFIYAR JIKI


Tufa (apple) na daga cikin 'ya'yan itatuwa masu matuƙar amfani ga lafiyar ɗan Adam. ta na ɗauke da sinadarai masu ƙarfi da ake kira antioxidants waɗanda ke taimakawa wajen kare ƙwayoyin halittar jiki daga lalacewa. Wannan kariya na taimakawa wajen rage saurin tsufa da kuma kare jiki daga wasu cututtuka.

Bugu da ƙari, tufa - apple na taimakawa lafiyar zuciya saboda ta na rage yawan cholesterol mara kyau a jiki. Haka kuma, ta na taimakawa wajen kiyaye hanyoyin jini cikin koshin lafiya, wanda hakan ke rage yiwuwar kamuwa da cututtukan zuciya.

Fiber da ke cikin tufa (apple) na taimakawa wajen narkewar abinci cikin sauƙi tare da hana shi haifar da matsala. Hakan na sa hanji ya yi aiki yadda ya kamata, don taimakawa mutum ya ji sauƙin cikinsa.

Ga masu son kula da nauyinsu, tufa (apple) na da matuƙar amfani domin ta na sa mutum ya ji ya ƙoshi na dogon lokaci. Hakan na rage yawan cin abinci ba tare da buƙata ba, wanda ke taimakawa wajen sarrafa nauyin jiki.

Tufa (apple) na taimakawa wajen daidaita yawan sukari a cikin jini saboda sinadaran fiber da ke ɗauke da su. Wannan na iya zama alheri ga masu son kiyaye lafiyarsu da kuma rage haɗarin kamuwa da matsalolin sukari.

Bincike ya nuna cewa sinadarai da ke cikin tufa - apple na iya tallafa wa lafiyar ƙwaƙwalwa. Cin tufa (apple) akai-akai na iya taimakawa wajen inganta tunani da rage yiwuwar wasu matsalolin da suka shafi ƙwaƙwalwa.

Saboda kasancewar Vitamin C a cikinta, tufa na taimakawa wajen ƙarfafa garkuwar jiki. Hakan zai sa jiki ya dage wajen yaƙar ƙwayoyin cuta da kuma kiyaye lafiya gaba ɗaya.

Haka kuma, wasu bincike sun nuna cewa cin tufa akai-akai na iya taimakawa wajen rage haɗarin kamuwa da wasu nau'ikan cutar kansa. Wannan na daga cikin dalilan da suka sa masana lafiya ke ƙarfafa cin 'ya'yan itatuwa a kullum.

Tufa na kuma taimakawa wajen kyautata lafiyar fata ta hanyar tallafa samar da collagen, wanda ke sa fata ta kasance cikin ƙoshin lafiya da ƙarfi. Hakan na taimakawa wajen rage alamomin tsufa a fata.

A ƙarshe, tufa na taimakawa lafiyar huhu da tsarin numfashi da daidaita jinin jikin. Mutanen da ke cin tufa akai-akai na iya samun ingantacciyar lafiyar numfashi da daidaita lafiyar masu amfani da ita fiye da waɗanda ba sa cin ta. Saboda haka, ku sani sanya tufa cikin abincin yau da kullum na iya zama hanya mai sauƙi ta inganta lafiya da kare jiki daga wasu cututtuka. 🍏🍎

✍️ Yunus Historian Hadejia 
Sunday: June 21st, 2026 - Muharram 5, 1448 AH.

Wednesday, June 10, 2026

A YAU NE MU KE YIN ADDU'AR UKUN MARIGAYI MUHAMMAD YUNUS MUHAMMAD (RAYYAN)

A YAU NE MU KE YIN ADDU'AR UKUN MARIGAYI MUHAMMAD YUNUS MUHAMMAD (RAYYAN)

Da sunan Allah Mai rahama Mai jin ƙai, muna ci gaba da miƙa komai ga Allah SWT tare da addu’ar Ya jiƙan ɗanmu RAYYAN, Ya yalwata masa rahama da gafara, Ya sanya kabarinsa ya zama lambun Aljanna. Muna roƙon Allah Maɗaukakin Sarki Ya sa maceci ne ranar alƙiyama.

Ina miƙa godiya ta musamman ga ɗaukacin al’umma bisa irin tsayuwar da kuka yi tare da mu a wannan lokaci na alhini. Haƙiƙa mun ga soyayya, tausayi, jajantawa da addu’o’i daga gare ku ta hanyoyi masu yawa. Allah SWT Ya saka muku da mafificin alkhairi, Ya albarkaci rayuwarku da iyalanku, Ya kuma jiƙan naku waɗanda suka riga mu gidan gaskiya.

Muna ƙara roƙon Allah SWT Ya sanya mu da ku cikin masu riƙo da Sallah, imani da kyawawan ayyuka har zuwa ƙarshen rayuwa. Mu da muka rage, Allah Ya sa idan lokacinmu ya yi, mu tafi cikin kyakkyawan ƙarshe da cikar imani. Allah Ya haɗa mu da Rayyan a Aljannatul Firdausi. Amin Ya Rabbal Alamin.

✍️  Abbun Rayyan - Yunus Historian Hadejia 
Wednesday: June 10, 2026 - Dhul-Hijjah 20, 1447 AH.

Saturday, December 27, 2025

MU TASHI MU TSARE MAKOMAR MU A 2027


Ya ku Musulman Najeriya! Lokaci ya yi da za mu farka mu gane abin da ke faruwa a ƙasarmu. Abin takaici ne yadda aka kai hari a Arewacin Najeriya, musamman a Jihar Sokoto, waima da sanin gwamnati. Wannan al’amari ya taɓa martabar ƙasarmu Najeriya, addininmu na Musulunci, ya kuma ragewa Najeriya daraja a idon duniya kwarai da gaske.

Ku sani, tarihi ya tabbatar mana da cewa Sokoto ba jiha ba ce kawai; tana da tarihi mai girma na Daular Musulunci ta Usmaniyya. Duk wani abu da ya shafi tsaron wannan yanki yana da muhimmanci ƙwarai da gaske, kuma ya kamata shugabanci ya tsaya tsayin daka wajen kare mutunci da ‘yancin ƙasa, ba yawuce gaba ba don tozartata idon duniya l.

Idan shugabanci bai iya kare rayukan jama’a da martabar ƙasa ba, to ya zama wajibi a tambayi sahihancinsa. Shiru ko sakaci a irin wannan lokaci alama ce ta gazawa, kuma gazawa ba ta cancanci ƙarin dama ba ga kowane irin shugaba da yake riƙe da madafin iko ba.

Saboda haka, ya zama wajibi ga duk ɗan Arewa, musamman Musulmi, ya fahimci cewa Tinubu da duk masu mara masa baya ba su cancanci sake ba su shugabancin Najeriya ba a 2027. Ba za su iya kare addininmu ba, imanimmu ba, ƙasarmu ba, ballantana makomar ‘ya’yanmu; abin da ya dame su shi ne jin daɗin kansu da na iyalansu.

Mu farka daga dogon baccin da muke yi. Mu haɗa kai, mu yi amfani da kuri’armu a matsayin makami na halal, tare da kai ƙorafinmu ga Allah SWT. Shi ne mafi adalci, kuma Shi kaɗai ne zai yi mana hukunci bisa gaskiya. Idan kunne ya ji, to shakka babu jiki ya tsira.
✍️ Yunus Historian Hadejia

Saturday, December 20, 2025

BIKIN SAUƘA: AL'ADACE WASU LOKUTAN DA KE JAWO LALACEWAR TARBIYYAR 'YA'YA MATA

Assalamu alaikum.

Haƙiƙa, wani mummunan yanayi da ya kamata ya girgiza zukatanmu a matsayin al’umma, musamman iyaye, malamai da shugabannin addini. Abin takaici ne yadda abin da ya kamata ya zama ibada da godiya ga Allah ya koma sanadin lalacewar tarbiyya.

Sauƙa a Musulunci ibada ce, ba gasa ba ce, ba kuma wajibi ba ne a yi walima mai tsada. Amma yau an juya ta zuwa al’ada mai matsin lamba, wadda ke jefa wasu ɗalibai cikin halin kunci da tsanani.

Abin tausayi ne yadda wasu ‘ya’ya mata ke shiga hanyoyin da ba su dace ba domin kawai a samu kuɗin walima. Wannan ba laifinsu kaɗai ba ne, laifin tsarin da ya ɗora musu nauyi fiye da ƙarfinsu ne.

Wasu kuma suna shirya ƙarya, yin rancen da ba za su iya biya ba, ko yin yandabaru dabaru marasa kyau, duk saboda tsoron abin da mutane za su ce idan ba a yi walimar ba.

Ya kamata mu gane cewa duk wata al’ada da ke haifar da lalacewar ɗabi’a, to dole ne a dakatar da ita ko a gyara ta. Addini bai taɓa goyon bayan abin da ke kai mutum ga zunubi ba.

Shawara ga ‘yan’uwa mata: ku sani cewa darajarku tana cikin tarbiyya da tsoron Allah, ba cikin girman walima ba. Allah bai ɗora muku abin da ba za ku iya ba.

Shawara ga iyaye: ku rage matsin lamba, ku yarda da sauƙa ko da ba a yi walima ba. Ku kare ‘ya’yanku daga shiga hanyoyin da za su lalata rayuwarsu gaba ɗaya.

Shawara ga malamai da shugabanni: lokaci ya yi da za a fito a faɗi gaskiya a fili cewa walimar sauƙa ba wajibi ba ce, kuma a soki duk wani tsari da ke haddasa fasadi.

Mafi alheri shi ne a sauƙa a cikin nutsuwa, a yi godiya ga Allah, a yi addu’a, ko da ba tare da taro, kiɗa ko ciyarwa ba. Wannan shi ne ainihin ruhin ibada.

Don haka, idan walimar sauƙa ta zama sanadin lalacewa, to sokewa ko takaita ta ya fi zama alheri. Allah ba ya karɓar ibadar da aka gina ta kan cutar da bayinsa.

✍️ Uncle Yunus
Saturday: December 20, 2025.

THE RULING ON THE EVIL EYE IN ISLAM


Islam acknowledges the reality of the evil eye (Al-‘Ayn) and treats it as a matter supported by authentic evidence from the Qur’ān and the Sunnah. The Prophet Muhammad (peace be upon him) clearly affirmed this reality when he said: “The evil eye is true.” This statement alone establishes that the evil eye is not superstition or imagination, but a real phenomenon that can affect a person by the permission of Allah.

The Sunnah further explains the effects of the evil eye. The Prophet (pbuh) once saw a slave girl with a discolored part of her face and immediately recognized the cause, saying: “Give her Ruqyah; she has been given an evil eye.” This narration proves that the evil eye can cause physical harm and visible symptoms, and that Islam provides a lawful spiritual cure for it. Ruqyah, when performed with Qur’ānic verses and authentic supplications, is a legitimate means of treatment.

Ummul-Mu’minÄ«n ʿĀ’ishah (may Allah be pleased with her) reported that the Prophet (pbuh) ordered Ruqyah to be used as protection against the evil eye. This command highlights the permissibility and importance of seeking treatment through lawful Islamic means. In another hadith, the Prophet (pbuh) clarified that Ruqyah should only be used against the evil eye or fever, indicating its specific and guided use within the boundaries of Islamic teachings.

Despite its reality, Islam emphasizes that the evil eye has no independent power. It can neither harm nor benefit anyone except by the will and permission of Allah. This protects the believer from fear, exaggeration, or reliance on superstitious practices, and instead strengthens tawakkul (trust) in Allah alone.

The Qur’ān also alludes to the concept of the evil eye in the verse:
“And verily, those who disbelieve would almost make you slip with their eyes (through hatred) when they hear the Reminder (the Qur’ān).” (Qur’ān 68:51)
This verse supports what is mentioned in the Sunnah and shows that harmful looks driven by envy and hatred can have real effects.

In conclusion, belief in the evil eye is part of Islamic faith, supported by both the Qur’ān and authentic hadiths. Islam neither denies its existence nor allows fear to dominate the believer. Instead, it provides balanced guidance: acknowledge its reality, seek protection and cure through Ruqyah, and place complete trust in Allah, for nothing happens except by His leave.

Uncleyunus
Saturday: December 20, 2025.

Sunday, December 14, 2025

𝘠𝘈𝘋𝘋𝘈 "𝘏𝘈𝘊𝘒𝘌𝘙𝘚" 𝘔𝘈𝘒𝘜𝘛𝘚𝘈 𝘒𝘌 𝘈𝘔𝘍𝘈𝘕𝘐 𝘋𝘈 𝘏𝘈𝘕𝘠𝘖𝘠𝘐 𝘔𝘈𝘚𝘜 𝘠𝘈𝘞𝘈 𝘞𝘈𝘑𝘌𝘕 𝘒𝘜𝘛𝘚𝘌 𝘒𝘖 𝘋𝘈𝘛𝘚𝘌 𝘋𝘈 𝘚𝘈𝘊𝘌-𝘚𝘈𝘊𝘌 𝘒𝘜Ɗ𝘈Ɗ𝘌𝘕 𝘔𝘜𝘛𝘈𝘕𝘌 𝘒𝘖 𝘉𝘈𝘠𝘈𝘕𝘈𝘕 𝘚𝘜.


𝘈 𝘬𝘶𝘭𝘭𝘶𝘮 𝘮𝘢𝘥𝘢𝘵𝘎𝘢 ‘𝘏𝘢𝘀𝘬𝘊𝘳𝘎’ 𝘎𝘶𝘯𝘢 𝘣𝘪𝘯 𝘩𝘢𝘯𝘺𝘰𝘺𝘪 𝘥𝘢𝘣𝘢𝘯-𝘥𝘢𝘣𝘢𝘯 𝘞𝘢𝘫𝘊𝘯 𝘚𝘢𝘯𝘪𝘯 𝘎𝘶𝘯 𝘺𝘪 𝘬𝘶𝘵𝘎𝘊 𝘢 𝘮𝘶𝘵𝘢𝘯𝘊. 𝘒𝘶𝘵𝘎𝘊𝘯 𝘬𝘶𝘞𝘢 𝘺𝘢 𝘩𝘢𝘥𝘢 𝘥𝘢 𝘎𝘩𝘢𝘧𝘶𝘬𝘢𝘯 𝘎𝘢𝘥𝘢 𝘻𝘶𝘮𝘶𝘯𝘵𝘢 𝘬𝘶𝘮𝘢 𝘩𝘢𝘳 𝘥𝘢 𝘢𝘎𝘶𝘎𝘶𝘯 𝘢𝘫𝘪𝘺𝘢 𝘯𝘢 𝘉𝘢𝘯𝘬𝘪.

𝘞𝘢𝘵𝘢 𝘩𝘪𝘬𝘪𝘮𝘢𝘳 𝘥𝘢 𝘎𝘶𝘬𝘊 𝘺𝘪 𝘞𝘢𝘫𝘊𝘯 𝘺𝘪𝘯 𝘥𝘢𝘵𝘎𝘢 (𝘏𝘢𝘀𝘬𝘪𝘯𝘚) 𝘞𝘢𝘥𝘥𝘢 𝘵𝘢 𝘺𝘪 𝘬𝘢𝘶𝘳𝘪𝘯 𝘎𝘶𝘯𝘢 𝘢 𝘞𝘢𝘯𝘯𝘢𝘯 𝘭𝘰𝘬𝘢𝘀𝘪𝘯 𝘥𝘢 𝘢𝘬𝘊 𝘬𝘪𝘳𝘢 𝘎𝘮𝘪𝘎𝘩𝘪𝘯𝘚 𝘵𝘢 𝘎𝘢𝘯𝘺𝘢 𝘮𝘶𝘵𝘢𝘯𝘊 𝘥𝘢 𝘥𝘢𝘮𝘢 𝘢 𝘩𝘢𝘭𝘪𝘯 𝘩𝘢’𝘶𝘭𝘢’𝘪, 𝘥𝘶𝘣𝘢 𝘥𝘢 𝘺𝘢𝘥𝘥𝘢 𝘢𝘬𝘊 𝘺𝘢𝘶𝘥𝘢𝘳𝘢𝘳𝘎𝘶 𝘥𝘰𝘯 𝘀𝘶𝘵𝘢𝘳 𝘥𝘢 𝘎𝘶.

‘𝘗𝘏𝘐𝘚𝘏𝘐𝘕𝘎’ 𝘚𝘢𝘣𝘶𝘞𝘢𝘳 𝘏𝘢𝘯𝘺𝘢𝘳 𝘒𝘶𝘵𝘎𝘊 𝘈 𝘍𝘢𝘀𝘊𝘣𝘰𝘰𝘬, 𝘞𝘩𝘢𝘵𝘎𝘈𝘱𝘱  𝘋𝘢 𝘈𝘎𝘶𝘎𝘶𝘯 𝘈𝘫𝘪𝘺𝘢𝘳 𝘉𝘢𝘯𝘬𝘪

𝘚𝘮𝘪𝘎𝘩𝘪𝘯𝘚 𝘞𝘢𝘵𝘢 𝘥𝘢𝘣𝘢𝘳𝘢𝘳 𝘬𝘶𝘵𝘎𝘊 𝘀𝘊 𝘥𝘢 ‘𝘺𝘢𝘯 𝘮𝘢𝘥𝘢𝘵𝘎𝘢, 𝘞𝘢𝘥𝘢𝘯𝘥𝘢 𝘢𝘬𝘢 𝘧𝘪 𝘎𝘢𝘯𝘪 𝘥𝘢 𝘩𝘢𝘀𝘬𝘊𝘳𝘎 𝘎𝘶 𝘬𝘊 𝘢𝘮𝘧𝘢𝘯𝘪 𝘥𝘢 𝘪𝘵𝘢 𝘞𝘢𝘫𝘊𝘯 𝘺𝘢𝘶𝘥𝘢𝘳𝘢𝘳 𝘮𝘶𝘵𝘢𝘯𝘊. 𝘚𝘶𝘯𝘢 𝘢𝘮𝘧𝘢𝘯𝘪 𝘥𝘢 𝘞𝘢𝘯𝘯𝘢𝘯 𝘥𝘢𝘣𝘢𝘳𝘢𝘳 𝘯𝘊 𝘞𝘢𝘫𝘊𝘯 𝘺𝘢𝘶𝘥𝘢𝘳𝘢𝘳 𝘮𝘶𝘵𝘢𝘯𝘊 𝘵𝘢 𝘩𝘢𝘯𝘺𝘢𝘳 𝘵𝘶𝘳𝘢 𝘮𝘶𝘎𝘶 𝘎𝘢𝘬𝘰𝘯𝘯𝘪 𝘢𝘯𝘢 𝘵𝘢𝘮𝘣𝘢𝘺𝘢𝘳𝘎𝘶 𝘚𝘢𝘮𝘊 𝘥𝘢 𝘞𝘢𝘥𝘢𝘯𝘎𝘶 𝘣𝘢𝘺𝘢𝘯𝘢𝘯𝘎𝘶 𝘯𝘢 𝘎𝘪𝘳𝘳𝘪.

𝘐𝘳𝘪𝘯 𝘞𝘢𝘯𝘯𝘢𝘯 𝘬𝘶𝘵𝘎𝘊𝘯 𝘺𝘢𝘯𝘢 𝘥𝘢𝘚𝘢 𝘀𝘪𝘬𝘪𝘯 𝘪𝘳𝘊-𝘪𝘳𝘊𝘯 𝘬𝘶𝘵𝘎𝘊𝘯 𝘚𝘰𝘀𝘪𝘢𝘭 𝘌𝘯𝘚𝘪𝘯𝘊𝘊𝘳𝘪𝘯𝘚 𝘥𝘢 𝘺𝘢 𝘢𝘥𝘥𝘢𝘣𝘪 𝘮𝘶𝘵𝘢𝘯𝘊. 𝘋𝘰𝘯 𝘩𝘢𝘬𝘢 𝘮𝘶𝘵𝘢𝘯𝘊 𝘥𝘢 𝘥𝘢𝘮𝘢 𝘎𝘶𝘯𝘢 𝘺𝘢𝘞𝘢𝘯 𝘬𝘰𝘳𝘢𝘧𝘊-𝘬𝘰𝘳𝘢𝘧𝘊 𝘢 𝘬𝘢𝘯 𝘺𝘢𝘥𝘥𝘢 𝘢𝘬𝘊 𝘮𝘶𝘎𝘶 𝘬𝘶𝘵𝘎𝘊 𝘵𝘢 𝘩𝘢𝘯𝘺𝘢𝘳 𝘎𝘩𝘪𝘚𝘢 𝘢𝘎𝘶𝘎𝘢𝘯𝘎𝘶 𝘣𝘢 𝘵𝘢𝘳𝘊 𝘥𝘢 𝘎𝘢𝘯𝘪𝘯𝘎𝘶 𝘣𝘢.

𝘚𝘢𝘪 𝘥𝘢𝘪 𝘥𝘶𝘬 𝘥𝘢 𝘩𝘢𝘬𝘢, 𝘢𝘣𝘪𝘯 𝘥𝘢 𝘣𝘢 𝘢 𝘎𝘢𝘯𝘪 𝘣𝘢 𝘎𝘩𝘪 𝘯𝘊, 𝘮𝘶𝘵𝘢𝘯𝘊𝘯 𝘯𝘊 𝘥𝘢 𝘬𝘢𝘯𝘎𝘶 𝘬𝘊 𝘣𝘢𝘺𝘢𝘳 𝘥𝘢 𝘣𝘢𝘺𝘢𝘯𝘢𝘯𝘎𝘶 𝘥𝘢 𝘩𝘢𝘯𝘶𝘯𝘎𝘶.
𝘏𝘢𝘯𝘺𝘢 𝘮𝘢𝘧𝘪 𝘎𝘢𝘶𝘬𝘪 𝘥𝘢 𝘮𝘢𝘥𝘢𝘵𝘎𝘢𝘯 𝘬𝘢𝘯 𝘣𝘪 𝘞𝘢𝘫𝘊𝘯 𝘳𝘶𝘥𝘢𝘳 𝘮𝘶𝘵𝘢𝘯𝘊 𝘪𝘵𝘢 𝘀𝘊 𝘵𝘶𝘳𝘢 𝘮𝘶𝘎𝘶 𝘎𝘢𝘬𝘰𝘯𝘯𝘪, 𝘮𝘶𝘎𝘢𝘮𝘮𝘢𝘯 𝘻𝘶𝘞𝘢 𝘢𝘎𝘶𝘎𝘶𝘯 𝘎𝘢𝘬𝘰𝘯𝘯𝘪𝘯𝘎𝘶 (𝘪𝘯𝘣𝘰𝘥) 𝘯𝘢 𝘞𝘢𝘺𝘢 𝘥𝘢 𝘬𝘊 𝘯𝘶𝘯𝘢 𝘬𝘢𝘮𝘢𝘳 𝘎𝘢𝘬𝘰𝘯 𝘺𝘢𝘯𝘢 𝘥𝘢 𝘪𝘯𝘚𝘢𝘯𝘀𝘪, 𝘮𝘪𝘎𝘢𝘭𝘪; 𝘎𝘢𝘬𝘰 𝘥𝘢𝘚𝘢 500, 𝘬𝘰 424 𝘬𝘰 𝘮𝘢𝘬𝘢𝘮𝘢𝘯𝘀𝘪𝘯 𝘩𝘢𝘬𝘢. 𝘞𝘢𝘵𝘰 𝘥𝘢𝘪 𝘞𝘢𝘯𝘪 𝘀𝘰𝘥𝘊, 𝘞𝘢𝘯𝘥𝘢 𝘬𝘊 𝘯𝘶𝘯𝘢 𝘀𝘊𝘞𝘢 𝘣𝘢 𝘥𝘢𝘚𝘢 𝘭𝘢𝘮𝘣𝘢𝘳 𝘞𝘢𝘺𝘢 𝘣𝘢𝘯𝘊, 𝘥𝘰𝘯 𝘬𝘢𝘳 𝘢 𝘚𝘢𝘯𝘊 𝘎𝘶.

𝘐𝘳𝘪𝘯 𝘞𝘢𝘥𝘢𝘯𝘯𝘢𝘯 𝘎𝘢𝘬𝘰𝘯𝘯𝘪𝘯 𝘎𝘶𝘯𝘢 𝘵𝘶𝘯𝘻𝘶𝘳𝘢 𝘮𝘶𝘵𝘶𝘮 𝘺𝘢 𝘣𝘢𝘺𝘢𝘳 𝘥𝘢 𝘣𝘢𝘺𝘢𝘯𝘢𝘯𝘎𝘢 𝘯𝘢 𝘎𝘪𝘳𝘳𝘪, 𝘮𝘶𝘎𝘢𝘮𝘮𝘢𝘯 𝘪𝘥𝘢𝘯 𝘢𝘬𝘢 𝘥𝘶𝘣𝘪 𝘭𝘢𝘮𝘣𝘰𝘣𝘪𝘯 𝘥𝘢 𝘢𝘬𝘢 𝘺𝘪 𝘢𝘮𝘧𝘢𝘯𝘪 𝘥𝘢 𝘎𝘶 𝘞𝘢𝘫𝘊𝘯 𝘵𝘶𝘳𝘢 𝘎𝘢𝘬𝘰𝘯𝘯𝘪𝘯. 𝘛𝘢 𝘞𝘢𝘯𝘯𝘢𝘯 𝘩𝘢𝘯𝘺𝘢𝘳 𝘮𝘶𝘵𝘶𝘮 𝘻𝘢𝘪 𝘺𝘪 𝘵𝘶𝘯𝘢𝘯𝘪𝘯 𝘥𝘢𝘚𝘢 𝘞𝘢𝘯𝘪 𝘬𝘢𝘮𝘧𝘢𝘯𝘪 𝘯𝘊 𝘢𝘬𝘊 𝘯𝘊𝘮𝘢𝘯 𝘣𝘢𝘺𝘢𝘯𝘢𝘯𝘎𝘢.

𝘈𝘬𝘞𝘢𝘪 𝘞𝘢𝘎𝘶 𝘬𝘢𝘭𝘮𝘰𝘮𝘪 𝘥𝘢 𝘎𝘶𝘬𝘊 𝘬𝘢𝘮𝘢𝘯𝘀𝘊𝘀𝘊𝘯𝘪𝘺𝘢 𝘥𝘢 𝘎𝘮𝘪𝘎𝘩𝘪𝘯𝘚, 𝘞𝘢𝘥𝘢𝘯𝘥𝘢 𝘥𝘶𝘬 𝘎𝘶𝘬𝘢 𝘬𝘢𝘎𝘢𝘯𝘀𝘊 𝘪𝘳𝘊-𝘪𝘳𝘊𝘯 𝘥𝘢𝘣𝘢𝘳𝘢𝘳 𝘬𝘶𝘵𝘎𝘊 𝘚𝘰𝘀𝘪𝘢𝘭 𝘌𝘯𝘚𝘪𝘯𝘊𝘊𝘳𝘪𝘯𝘚 𝘬𝘢𝘮𝘢𝘳 𝘩𝘢𝘬𝘢:

,(1.) 𝘚𝘮𝘪𝘎𝘩𝘪𝘯𝘚 — 𝘛𝘶𝘳𝘢 𝘎𝘢𝘬𝘰𝘯𝘯𝘪 𝘻𝘶𝘞𝘢 𝘢𝘎𝘶𝘎𝘶𝘯 𝘎𝘢𝘬𝘰𝘯𝘯𝘪𝘯 𝘞𝘢𝘺𝘢 𝘥𝘰𝘯 𝘳𝘶𝘥𝘢𝘳 𝘥𝘢 𝘮𝘶𝘵𝘢𝘯𝘊 𝘵𝘶𝘳𝘢 𝘣𝘢𝘺𝘢𝘯𝘢𝘯𝘎𝘶 𝘯𝘢 𝘎𝘪𝘳𝘳𝘪 𝘻𝘶𝘞𝘢 𝘚𝘢 𝘮𝘢𝘥𝘢ț𝘎𝘢.

(2.)  𝘗𝘩𝘪𝘎𝘩𝘪𝘯𝘚 — 𝘛𝘶𝘳𝘢 𝘞𝘢 𝘮𝘶𝘵𝘢𝘯𝘊 𝘭𝘪𝘬𝘢𝘶, 𝘮𝘢𝘯𝘩𝘢𝘫𝘰𝘫𝘪 𝘬𝘰 𝘎𝘢𝘬𝘰𝘯𝘯𝘪𝘯 𝘊𝘮𝘢𝘪𝘭 𝘥𝘰𝘯 𝘬𝘢𝘳𝘣𝘢𝘳 𝘞𝘢𝘎𝘶 𝘮𝘶𝘩𝘪𝘮𝘮𝘢𝘯 𝘣𝘢𝘺𝘢𝘯𝘢𝘯𝘎𝘶 𝘯𝘢 𝘎𝘪𝘳𝘳𝘪.

(3.) 𝘉𝘪𝘎𝘩𝘪𝘯𝘚 — 𝘒𝘪𝘳𝘢𝘯 𝘮𝘶𝘵𝘢𝘯𝘊 𝘢 𝘞𝘢𝘺𝘢 𝘵𝘢 𝘩𝘢𝘯𝘺𝘢𝘳 𝘣𝘪 𝘥𝘢 𝘭𝘢𝘭𝘭𝘢𝘮𝘪 𝘥𝘢 𝘬𝘢𝘭𝘢𝘮𝘢𝘯 𝘺𝘢𝘶𝘥𝘢𝘳𝘢 𝘥𝘰𝘯 𝘥𝘢𝘮𝘧𝘢𝘳𝘢𝘳𝘎𝘶, 𝘮𝘶𝘎𝘢𝘮𝘮𝘢𝘯 𝘥𝘰𝘯 𝘎𝘢𝘮𝘶 𝘣𝘢𝘺𝘢𝘯𝘢𝘯𝘎𝘶 𝘯𝘢 𝘎𝘪𝘳𝘳𝘪.

  𝘛𝘈 𝘠𝘈𝘠𝘈 𝘔𝘜𝘛𝘜𝘔 𝘡𝘈𝘐 𝘒𝘈𝘙𝘌 𝘒𝘈𝘕𝘚𝘈?

(1.) 𝘒𝘢𝘥𝘢 𝘢 𝘥𝘢𝘯𝘯𝘢 𝘭𝘪𝘬𝘢𝘶 𝘬𝘰 𝘎𝘩𝘢𝘧𝘪𝘯 𝘺𝘢𝘯𝘢𝘳 𝘚𝘪𝘻𝘰𝘯 𝘥𝘢 𝘣𝘢 𝘢 𝘺𝘢𝘳𝘥𝘢 𝘥𝘢 𝘎𝘶 𝘣𝘢.

(2.) 𝘒𝘢𝘥𝘢 𝘢 𝘮𝘢𝘺𝘢𝘳 𝘥𝘢 𝘮𝘢𝘳𝘵𝘢𝘯𝘪 𝘚𝘢 𝘎𝘢𝘬𝘰𝘯 𝘌𝘮𝘢𝘪𝘭 ɗ𝘪𝘯 𝘥𝘢 𝘣𝘢 𝘢 𝘺𝘢𝘳𝘥𝘢 𝘥𝘢 𝘎𝘩𝘪 𝘬𝘶𝘮𝘢 𝘣𝘢 𝘢 𝘎𝘢𝘯 𝘞𝘢𝘯𝘥𝘢 𝘺𝘢 𝘵𝘶𝘳𝘰 𝘎𝘩𝘪 𝘣𝘢.

(3.) 𝘒𝘢𝘥𝘢 𝘢 𝘬𝘶𝘭𝘢 𝘥𝘢 𝘬𝘪𝘳𝘢𝘺𝘊-𝘬𝘪𝘳𝘢𝘺𝘊𝘯 𝘞𝘢𝘺𝘰𝘺𝘪𝘯 𝘥𝘢 𝘣𝘢 𝘢 𝘎𝘢𝘯 𝘎𝘶 𝘣𝘢.

(4.) 𝘈 𝘳𝘪𝘯𝘬𝘢 𝘬𝘶𝘭𝘢 𝘥𝘢 𝘎𝘩𝘢𝘧𝘶𝘬𝘢𝘯 𝘥𝘢 𝘢𝘬𝘊 𝘻𝘪𝘺𝘢𝘳𝘵𝘢 𝘥𝘢 𝘵𝘢𝘣𝘣𝘢𝘵𝘢𝘳 𝘥𝘢 𝘎𝘢𝘩𝘪𝘩𝘢𝘯𝘀𝘪𝘯𝘎𝘶.

(5.) 𝘒𝘢𝘥𝘢 𝘢 𝘎𝘢𝘯𝘺𝘢 𝘮𝘢𝘯𝘩𝘢𝘫𝘢𝘳 𝘥𝘢 𝘣𝘢 𝘢 𝘵𝘢𝘣𝘣𝘢𝘵𝘢𝘳 𝘥𝘢 𝘎𝘢𝘩𝘪𝘩𝘢𝘯𝘀𝘪𝘯𝘵𝘢 𝘀𝘪𝘬𝘪𝘯 𝘯𝘢’𝘶𝘳𝘢 𝘣𝘢.

(6.) 𝘈 𝘬𝘶𝘭𝘢 𝘥𝘢 𝘎𝘢𝘬𝘰𝘯𝘯𝘪 𝘢 𝘀𝘪𝘬𝘪𝘯 𝘞𝘢𝘺𝘢 𝘬𝘶𝘮𝘢 𝘬𝘢𝘥𝘢 𝘢 𝘮𝘢𝘺𝘢𝘳 𝘥𝘢 𝘮𝘢𝘳𝘵𝘢𝘯𝘪 𝘚𝘢𝘳𝘊 𝘎𝘶.

𝘛𝘢𝘣𝘣𝘢𝘎 𝘺𝘢 𝘻𝘢𝘮𝘢 𝘞𝘢𝘫𝘪𝘣𝘪 𝘢 𝘬𝘶𝘭𝘢 𝘥𝘢 𝘞𝘢𝘥𝘢𝘯𝘯𝘢𝘯 𝘎𝘩𝘢𝘞𝘢𝘳𝘞𝘢𝘳𝘪 𝘥𝘰𝘯 𝘬𝘢𝘥𝘢 𝘢 𝘺𝘪 𝘯𝘢𝘥𝘢𝘮𝘢 𝘯𝘢𝘯 𝘚𝘢𝘣𝘢, 𝘥𝘰𝘮𝘪𝘯 𝘺𝘢𝘯𝘻𝘶 𝘬𝘶𝘵𝘎𝘊 𝘺𝘢 𝘻𝘢𝘮𝘢 𝘳𝘶𝘞𝘢𝘯 𝘥𝘢𝘳𝘊 𝘢 𝘞𝘢𝘯𝘯𝘢𝘯 𝘻𝘢𝘮𝘢𝘯𝘪𝘯.

𝘉𝘶𝘚𝘶 𝘥𝘢 𝘬𝘢𝘳𝘪, 𝘢 𝘳𝘪𝘯𝘬𝘢 𝘬𝘶𝘭𝘢 𝘥𝘢 𝘎𝘢𝘬𝘰𝘯𝘯𝘪𝘯 𝘥𝘢 𝘢𝘬𝘊 𝘎𝘢𝘮𝘶 𝘥𝘢𝘚𝘢 𝘣𝘢𝘯𝘬𝘪 𝘩𝘢𝘬𝘪𝘬𝘢 𝘣𝘢 𝘬𝘰𝘞𝘢𝘯𝘊 𝘎𝘢𝘬𝘰 𝘣𝘢 𝘯𝘊 𝘥𝘢𝘚𝘢 𝘢𝘎𝘶𝘎𝘶𝘯 𝘣𝘢𝘯𝘬𝘪, 𝘎𝘢𝘶 𝘵𝘢𝘳𝘪 𝘢𝘯𝘢 𝘪𝘺𝘢 𝘢𝘮𝘧𝘢𝘯𝘪 𝘥𝘢 𝘞𝘢𝘎𝘶 𝘥𝘢𝘣𝘢𝘳𝘶 𝘥𝘰𝘯 𝘬𝘶𝘵𝘎𝘊 𝘀𝘪𝘬𝘪𝘯 𝘯𝘢’𝘶𝘳𝘰𝘳𝘪 𝘥𝘰𝘯 𝘵𝘶𝘳𝘢 𝘞𝘢 𝘮𝘶𝘵𝘢𝘯𝘊 𝘎𝘢𝘬𝘰𝘯𝘯𝘪𝘯 𝘣𝘰𝘚𝘪.

✍️ 𝘜𝘯𝘀𝘭𝘊 𝘠𝘶𝘯𝘶𝘎 
𝘚𝘶𝘯𝘥𝘢𝘺: 𝘋𝘊𝘀𝘊𝘮𝘣𝘊𝘳 14, 2025.

ME YA SA SAI ƊAN'UWA YA MUTU SANNAN YAKE ZAMA MAI DARAJA A IDON MU?

Wallahi, muna rayuwa ne a wani zamani da ake yawan nuna wa mamaci ƙauna fiye da mai rai. Wannan gaskiya ce mai ɗaci wacce bama son faɗa sabi...